معرفی محصولمقالات

ترمومترها چه نوع وسایلی هستند؟

ترمومتر چیست؟

یکی از مولفه های قابل اندازه گیری که در صنعت و تولید از اهمیت ویژه ای دارا می باشد دمای سیستم است. برای اندازه گیری دما از ابزارهای متفاوتی استفاده می شود که با نظر به نیاز، علاوه بر اندازه گیری میزان درجه حرارت، اغلب توانایی تولید سیگنال کنترلی و همچنین سوئیچ را نیز دارا می باشند. دماسنج یا Thermometer ابزاری است که برای اندازه گیری دما به کار میرود. ترمومتر ها دسته بندی های مختلفی دارند که هر کدام برای کاربردهای خاصی مورد استفاده قرار می گیرند. دماسنج ها در طیف گسترده ای از صنایع از پزشکی گرفته تا کولر خانه و غیره مورد استفاده قرار میگیرند.

نحوه اندازه گیری دما توسط ترمومترها:

دما را می توان به روش های تماسی و غیرتماسی اندازه گیری کرد.

برای اندازه گیری دما به روش تماسی (Touch) از تماس یک سنسور که می تواند ترموکوپل یا ترمورزیستنس باشد، استفاده می شود. اندازه گیری دما به روش تماسی، در مدل های آنالوگ بیشتر به روش بیمتال یا Gas-filled که متشکل از یک حباب و لوله موئین است انجام می شود.

برای اندازه گیری دما به روش غیر تماسی بیشتر بر اساس مقدار تابش اشعه فروسرخ که جسم مورد نظر از خود به محیط منتشر میکند استفاده می شود. دماسنج هایی که برای اندازه گیری دما به روش غیرتماسی به کار گرفته می شوند به پیرومتر یا ترمومتر تفنگی یا ترمومتر لیزری (InfraRed Thermometer) شهره میباشند.

انواع ترمومتر

طبقه بندی ترمومترها و موارد کاربرد آن ها

ترمومترها بر اساس استفاده آن ها به دو دسته ترمومتر پزشکی (طبی) و ترمومتر صنعتی تقسیم میشوند که از موارد استفاده آن ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.

  • نظارت روی موتورها
  • سیستم های تهویه مطبوع
  • بررسی سیستم های اتوماتیک
  • فرآیندهای آماده سازی غذا
  • تشخیص مشکلات پنهان
  • نظارت بر رطوبت و نشتی یک ساختمان
  • شناسایی اتلاف انرژی و عایق بندی ضعیف
  • تشخیص خطاهای الکتریکی و لوله کشی

ترمومتر پزشکی

دماسنج جیوه ای

دماسنج جیوه ای (Mercury Therommeter) نوعی از ترمومتر تماسی است که میتواند به صورت دهانی مورد استفاده قرار گیرد.

  • دقت اندازه گیری آن ها ۰/۱± درجه سانتی گراد میباشد.
  • بازه دمایی کارکرد آن ها از ۳۵ درجه سانتی گراد تا ۴۲ درجه سانتی گراد.
  • دقت بالا به دلیل باریک تر بودن مجرا لوله، ذره بینی بودن جداره شیشه ای آن و شبکیه مدرج با فاصله کم

روش استفاده: ابتدا باید آن را صفر نمود و برای این کار، سر فلزی را رو به پایین قرار داده آن را محکم تکانده و سپس آن را زیر بغل گذاشته و بعد از ۵ دقیقه آن را برداشته و خط باریک و تیره رنگ را پیدا کنید.

دماسنج جیوه ای

دماسنج گوشی یا تمپانیک

نوعی از دماسنج های دیجیتالی میباشند که مناسب برای اندازه گیری دمای بدن کودکان هستند. دارای‌ حسگری به منظور دریافت اشعه های تابیده شده از پرده صماخ درون گوش میباشند.

 روش استفاده: دماسنج را به آرامی وارد کانال گوش نمایید به شکلی که مجرای گوش را کاملا بپوشاند. سپس دکمه دماسنج را فشار دهید و آن را یک ثانیه نگه دارید. حالا می توانید دماسنج را برداشته و درجه حرارت را ببینید.

دماسنج گوشی

ترمومتر دیجیتال (Digital Thermometer)

ترمومترهای دیجیتالی پرتابل (Portable Digital Thermometer) برای اندازه گیری و تست دما به کار میرود. ترمومترهای دیجیتال در نگاه اول شباهت زیادی به مولتی متر دارد. این ترمومترها دارای یک یا چند ورودی برای سنسور دما هستند و شامل صفحه نمایشگر دیجیتال برای نمایش دما به درجه سانتیگراد یا فارنهایت می باشند. از خصوصیات این مدل ترمومترها قابل حمل بودن و دارای ویژگی تست چندین نمونه دما در مکان ها و زمان های مختلف است در حالی که سنسورهای دمایی ساکن بوده و تنها دمای همان نقطه را نمایش میدهند.

این ترمومترها ویژگی اندازه گیری دما هم زمان از 2 تا 12 نقطه را دارا هستند. ترمومتر دیجیتال دارای کاربردهای زیادی است و تقریبا در تمامی صنایع مورد توجه می باشد. اساس کار این نوع ترمومترها از طریق نیمه رسانا هاست. سنسور این ترمومترها نوعی نیمه رسانا است که درصورت تغییر دمای آن، مقاومتش تغییر کرده و در نتیجه ی این تغییر مقاومت، جریان عبوری از آن نیز تغییر می کند که با کمک آن، می توان دمای محیط را اندازه گیری کرد. ترمومترهای دیجیتال در یخچال ها، اتو خانه ها، کولرهای جدید و غیره کاربرد دارند.

تب سنج

ترمومتر لیزری (InfraRed thermometer)

ترمومتر لیزری یا ترمومتر مادون قرمز می تواند تشعشعات لیزری منتشر شده از سطوح مختلف را به خود جذب کرده و بر اساس آن را دما نشان دهد. تمام اجسام اشعه ی مادون قرمز منتشر می کنند که میزان و شدت آن با دمای آن جسم متناسب است. اساس کار ترمومترهای لیزری به این شکل است که موجی از پرتو مادون قرمز (IR) را ارسال کرده که با جسم برخورد می کند. در اثر این برخورد، با توجه به دمای جسم، انرژی پرتوهای بازگشتی تغییر می کند که با اندازه گیری این تغییر می توانند دمای جسم را اندازه گیری کنند.

ترمومترهای لیزری به دلیل آنکه می توانند از راه دور دمای اجسام را اندازه گیری کنند، کاربردهای زیادی در مواردی که امکان ایجاد فاصله کم به منبع حرارت وجود ندارد، پیدا کرده اند. ترمومترهای لیزری به دلیل همین خصوصیت که می توان از فاصله ی چند متری مورد استفاده قرار بگیرند، بسیار مورد توجه قرار گرفته اند. حتی در خیلی از موقعیت ها که محدودیتی برای نزدیک شدن به جسم وجود ندارد هم از این ترمومترها استفاده می شود.

مقایسه ترمومتر و ترموویژن 

ترمومترهای صنعتی

دماسنج معمولی یا ترمومتر انبساطی

ترمومتر انبساطی عمدتا یک ترمومتر محیط محسوب می شود. این نوع ترمومترها متشکل از يك لوله ی باریک مخزن به شکل كروی يا استوانه ای میباشند كه درون آن با مايعی که اغلب از جنس جيوه يا الکل می باشد پر شده است. این مایع که به آن مايع دماسنجی گفته می شود، در اثر گرما منبسط گردیده و سطح آن درون لوله بر پایه قانون انبساط سطحی مایعات (Thermal Expansion) بالا می رود. در این نوع ترمومترها دیواره ی دماسنج را عمدتا با قطر کم می سازند تا تبادل انرژی و  گرما بين مايع با محيط به راحتی و به سرعت صورت گیرد. هر چه لوله ی دماسنج نازک تر، قطر ديواره ی مخزن آن نازک تر و حجم مخزن و مايع درون ترمومتربيشتر باشد، دماسنج دقيق تر خواهد بود.

دماسنج انبساطی

ترمومتر الکلی

پایه کار این ترمومترها نیز مشابه ترمومتر جیوه ای میباشد، اما با این تفاوت که به جای جیوه از الکل استفاده می کند. ترمومتر الکلی اغلب درآزمایشگاه ها به کار میرود. معمولا این دماسنج ها برای گستره دمایی 0 تا 100 سلسیوس استفاده میگردد. دماسنج های الکلی خطر کمتری از نظر سمیت نسبت به دماسنج های جیوه ای دارند و همین ویژگی رغبت بیشتری را برای استفاده از آن ها ایجاد کرده است.

ترمومتر گازی یا دماسنج گازی

در ترمومترهای گازی، مقداری گاز در مخزنی با حجم ثابت محبوس شده است و فشار گاز توسط يك فشارسنج (Barometer) به صورت پیوسته اندازه گيری و كنترل میگردد. با افزايش دمای گاز، به صورت مستقیم فشار گاز هم افزايش یافته و اگر اين دماسنج به خوبی مدرج گردد، با اندازه گيری فشار در هر لحظه، می توان میزان دما را در آن لحظه نیز اندازه گیری کرد.

فشارسنج

دماسنج ترموکوپلی یا ترمومتر ترموکوپلی

ترمومتر ترموکوپلی نوعی ترمومتر تماسی میباشد. این ترمومتر تماسی بر پایه پديده ی ترموالکتريک ایجاد شده است. مطابق تعریف این پدیده، اگر دو سر دو رشته ی سيم هادی نازک غير همانند مثل مس و آهن را به يکديگر اتصال دهیم و دو سر انتهايی سیم ها را به يك ميلی آمپرمتر متصل کرده، با گرم كردن نقطه ی اتصال دو سيم در مدار جريان الکتريکی کوچک و اختلاف پتانسیل ایجاد می شود كه میزان این جریان به جز مقاومت مدار و جنس سيم ها به دمای اعمالی به محل اتصال مشترک آن دو نیز بستگی دارد.

به منظور اندازه گيری بهتر دما می توان دو ميله ی فلزی غير همانند و غیر یک جنس را از يك طرف به هم جوش داد، سپس يكی از سرهای انتهایی مجموعه را به دمای ثابت مثلاً دمای صفر درجه مخلوط آب و يخ در حال تعادل و سر ديگر را به دمای مجهول در حال اندازه گیری وصل نمود.

پیرومتر یا آذرسنج یا تف سنج

نوعی ترمومتر غیر تماسی است که به منظور اندازه گيرى دمای بیشتر از بازه دمايی دماسنج های ترموكوپلی استفاده میشود. ترمومتر غیر تماسی اغلب برای اندازه گیری دمای كوره های ذوب فلزات مورد استفاده قرار میگیرد. برای پیرومترها  نام های دیگری مانند دماسنج غير تماسی، تف سنج يا آذرسنج نیزاستفاده میشود. ابتدایی ترین نوع پیرومترها از يك تلسکوپ ویژه ساخته شده اند كه داخل آن یک لامپ تنگستن و فيلتری به رنگ قرمز قرار داده شده است.

طریقه کارکرد پیرومتر به این صورت میباشد که آن را به سمت كوره يا اجسام دیگر كه تمایل به اندازه گيری دمای آن را داریم میگیریم  و از پشت لنز تلسکوپ به آن جسم نگاه می كنیم. در ابتدا رشته ی درون لامپ با رنگ تیره بر روی زمينه ی روشن كوره مشاهده میشود، با جاری شدن جریان برق از درون رشته ی لامپ و تنظيم آن به وسيله ی تغيير مقاومت پتانسیومتر، رنگ و روشنایی رشته را با روشنايی زمينه کوره طبیق داده تا رشته ازنظربیننده پنهان شود. با یک درجه بندی متناسب بر روی رئوس میشود از اين ترمومترها برای اندازه گيری دماهای بسيار بالا در حد ذوب و حتی فراتر بدون نياز به تماس مستقيم بهره برد. ترمویژن ها یا همان ترمومتر های تصویری نیز از همین ویژگی برای اندازه گیری دما استفاده می کنند.

پیرومتر

تفاوت ترمومتر صنعتی و پزشکی

درواقع دماسنج های صنعتی نیز عملکری مشابه با نمونه های طبی خود دارند. تمامی اجسام از خود اشعه مادون قرمز منتشر می نمایند که شدت آن متناسب با دمای جسم است. این دستگاه ها طوری ساخته شده اند که اشعه مادون قرمز منتشر شده از جسمی که قرار است دمای آن را اندازه گیری شود را جذب و سپس پردازش کرده و به صورت درجه سانتی گراد و فارنهایت نمایان میکنند.

این ترمومترها به این دلیل به صورت غیر تماسی طراحی شده اند تا بتوان از آن در محیط های خطرناک و هچنین غیر قابل دسترس و غیر قابل لمس استفاده نمود. به عنوان مثال برای اندازه گیری دمای قسمت های مختلف یک ماشین و آگاهی پیدا کردن از نحوه عملکرد صحیح آن.

ترمومتر

اگر بخواهیم تفاوت اصلی این دما سنج ها را واکاوی کنیم بایستی گفت، تنها تفاوت آنها در بازه دمایی آنهاست و کارکرد این دو کاملا به هم شباهت دارد. در حقیقت دماسنج های صنعتی دماهای کمتراز منفی ۵۰ سلسیوس تا فراتر از ۵۰۰ سلسیوس و در بعضی مدل های خاص تا ۱۰۰۰ سلسیوس را مورد اندازه گیری و حمایت قرار میدهد. اما دماسنج های پزشکی دمای ۳۲ تا ۴۲ درجه را نشان می دهند و قابلیت اندازه گیری دمای اتاق و سایر اجسام را ندارند. درحقیقت انواع صنعتی را  برای مصارف پزشکی نیز میتوان مورد استفاده قرار داد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

Derakhsheshco

درخشش الکتریک بین الملل مرجع پخش و توزیع تجهیزات تست و اندازه گیری ابزار دقیق، تجهیزات برق صنعتی و اتوماسیون آماده خدمت رسانی به مشتریان و هموطنان عزیز خود می باشد.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن